Monarchie De Grand-Duc Jean a seng institutionell Roll

De Grand-Duc Jean huet d'Institutioune respektéiert, domat huet hien d'Monarchie zu Lëtzebuerg gestäerkt. Säi militäreschen Asaz am Zweete Weltkrich huet och spéider Allianzen, wéi déi mat der NATO beaflosst. E Portrait vum Grand-Duc Jean als Staatschef.

Carole Schimmer / cz / cbi

D'Grand-Duchesse Joséphine-Charlotte an de de Grand-Duc Jean bei enger Visitt a Groussbritannien de 16. Juni 1972
ANLux, ICO-3-2-49, Visite du Grand-Duc Jean et de la Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte en Grande-Bretagne du 13 au 16 juin 1972, 1972

Et gëtt vum Grand-Duc Jean gesot, datt hien ee léiwe Mënsch gewiescht wier, ee Mënsch mat Humor, awer och een, deen d'Natur gären hat. Hie war och houfreg Grand-Duc ze sinn, seet de Chamberpresident Fernand Etgen.

Wéi war hien als Grand-Duc, als Staatschef?

Et ass een historesche Personnage, dee bal ee Joerhonnert gelieft huet. Hien ass 1921 gebuer, zwee Joer nom Referendum iwwer d'Bäibehale vun der Monarchie an zwee Joer nodeems d'Marie-Adélaïde als Grande-Duchesse zeréckgetruede war, well hir virgeworf gouf, sech ze vill an d'Politik agemëscht ze hunn an ze vill däitsch-frëndlech ze sinn. Mam Grand-Duc Jean fänkt eng nei Ära un, seet den Historiker Denis Scuto.

"De Grand-Duc Jean gëtt vun Ufank u schonn zu engem Symbol, datt déi Dynastie sech als Lëtzebuerger Dynastie ugesäit. Dat fänkt u mam Numm Jean, dat ass natierlech eng Referenz op de Jang de Blannen, op dee ganz wichtege Personnage an der Geschicht vu Lëtzebuerg aus dem Mëttelalter. Dat geet weider domadder, datt hien deen éischten ass, dee vun Ufank un och Lëtzebuergesch léiert. Dat heescht, hien als Personnage symboliséiert schonn de Revirement vun der Dynastie."

Mat der Befreiung huet d'Popularitéit ugefaangen

1939 gëtt de Grand-Duc Jean mat 18 Joer Ierfgroussherzog. Ee Joer drop huet hien d'Land misste verloossen, am Exil engagéiert hie sech militäresch a kënnt mat sengem Papp den 10. September 1944 mat den Alliéierten op Lëtzebuerg zeréck, sou den Historiker Michel Pauly.

"De Grand-Duc Jean ass, op d'mannst an der Erënnerung vu mengen Elteren hirer Generatioun, ganz kloer hänke bliwwen als deen, deen am September 1944 direkt mat den amerikaneschen Truppen op engem amerikaneschen Jeep zeréck an d'Stad komm ass. Ech mengen et ass do, wou seng ganz Popularitéit ugefaangen huet."

Duerch seng militäresch Roll am Zweete Weltkrich ass déi militäresch Neutralitéit vum Grand-Duché gebrach, seet den Historiker Paul Dostert.

"An datt mir da fir eng nei Reegelung agetruede sinn, datt mir mat anere Länner zesummen, fir d'éischt mam Pakt de Bruxelles an do eraus dann 1949 d'NATO, matgegrënnt hunn. Datt mir och 1945 - mee dat geet och méi op d'Regierung zeréck - da Member an der UNO gi sinn. Dat heescht, mir si Grënnungsmember aus deem Krich eraus an deenen internationale Gremie ginn. An och dat huet hie sécherlech materlieft."

De Grand-Duc Jean huet keng Politik gemaach

1964 gëtt de Prënz Jean als aachte Grand-Duc vu Lëtzebuerg vereedegt. Hie wäert sech, contrairement zur Grande-Duchesse Marie-Adélaïde, ni an d'Politik amëschen: Den Historiker Denis Scuto nennt do d'Beispill vum Ofdreiwungsgesetz an de 70er Joren, wat net de perséinlechen Iwwerzeegunge vum Grand-Duc Jean entsprach huet:

"An trotzdem huet hie sech do erausgehalen, respektiv ass dat Gesetz duerchgaangen. De Grand-Duc Henri hat do eng aner Haltung, dat huet dunn natierlech zu enger konstitutioneller Kris geféiert. Déi Kris ass an där Hisiicht duerch konstitutionell Verännerungen ofgeschloss ginn. Do ass dat lescht Wuert net geschwat."

An der Mediathéik:

Aktuelles / / Carole Schimmer
Lauschteren

Méi zum Thema

gdj2.JPG
Doud vum Grand-Duc Jean

Vun 1964 bis 2000 stoung de Grand-Duc Jean un der Spëtzt vum Land. Ee Réckbléck op dës an aner Momenter am Liewe vum fréiere Lëtzebuerger Staatschef.

S.A.R. le Grand-Duc Jean
Kondolenzen

De Premierminister Xavier Bettel mécht de Moien um 9 Auer eng Deklaratioun iwwer den Doud vum Grand-Duc Jean. Mir hunn éischt Reaktiounen agesammelt.

Programm

Dossieren

  • Europawahlen 2019

    Vum 23. bis de 26. Mee gëtt an der EU en neit Europaparlament gewielt. Zu Lëtzebuerg gëtt Sonndes, de 26. Mee gewielt. De radio 100,7 bericht iwwer d'Kandidaten an d'Enjeue vun dëse Wahlen.

  • Festival de Cannes 2019

    Alleguer d'Artikele vum Festival de Cannes 2019.

Communiquéen

  • Un nouveau directeur pour la radio 100,7

    Lors de sa réunion du mardi 26 mars 2019, le Conseil d'administration de l'Établissement de Radiodiffusion Socioculturelle a nommé Marc Gerges comme nouveau directeur de la radio 100,7.

  • radio 100,7 revue par ses pairs

    A la demande de la radio 100,7, l'Union Européenne de Radio-Télévision a procédé à une "revue par les pairs" des opérations de la radio 100,7.

Iwwert eis

De radio 100,7 ass deen eenzegen ëffentlech-rechtleche Radio zu Lëtzebuerg. E proposéiert Programmer op Lëtzebuergesch mat engem Fokus op Informatioun, Kultur, Divertissement a mat Akzent op d’klassesch Musek.

Weider liesen