arrow_back_ios

Dagdeeglech

100komma7.lu / Dagdeeglech

/ Virun 164 Joer: Ëmstridde Verfassungsreform vum Grand-Duc

Virun 164 Joer: Ëmstridde Verfassungsreform vum Grand-Duc

De 27. November 1856, also haut virun 164 Joer gouf et e wichtegt Evenement an der Geschicht vu Lëtzebuerg. Deen Dag koum et nämlech zu engem Putsch, mat deem d'Verfassung amendéiert gouf. Dat war awer kee gewéinleche Putsch, deen op rose Bierger oder frustréiert Militärvertrieder zeréckgaangen ass, mee op den deemolege Grand-Duc. De Wëllem den Drëtten huet nämlech d'Constitutioun ëmgeännert, fir sech selwer méi Pouvoiren ze ginn, dowéinst gëtt dëst Evenement vu verschiddenen Historiker och de "Putsch vum Haff" genannt.


An de Jore virdru war et zu engem reegelrechte Muechtkampf un der Spëtzt vum Staat komm, tëschent dem Grand-Duc an dem gewielte Parlament. 1848 hat d'Chamber, déi bis dohin nëmmen eng consultativ Roll hat, nämlech eng nei Verfassung en Place gesat, déi d'Land an eng konstitutionell Monarchie ëmgewandelt huet. De Grand-Duc Wëllem hat op eemol quasi keng Pouvoire méi, an dat wollt hien net esou acceptéieren. Dofir huet hien de 27. November 1856 also e Coup géint säin eegent Land gemaach.


E puer Woche virdrun hat d'Regierung den Amendement vun der Verfassung schonn annoncéiert, mat der Erklärung, datt een dat misst maache fir am Aklang mat deenen anere Länner an der Däitscher Confederatioun ze sinn. Lëtzebuerg war jo am Joer 1815 beim Kongress vu Wien an déi Confederatioun eraforcéiert ginn.


D'Verfassungsännerung huet ënner anerem d'Schafe vun engem Staatsrot virgesinn, deen eleng vum Grand-Duc nominéiert gëtt, eng Aschränkung vun der Pressefräiheet oder nach en Eropsetze vun der Kapitalsteier. Mee d'Chamber, a virun allem déi liberal-gesënnte Parteien, wollt déi grondleeënd Muechtännerungen zu Gonschte vun der Monarchie net acceptéieren.


Wéi déi Liberal aus Protest refuséiert hunn zeréck op der Krautmaart ze kommen, huet de Grand-Duc d'Chamber opgeléist an d'Regierung konnt him esou d'Dokument fir d'Verfassungsännerung dohinner leeën. De Wëllem huet just nach missten ënnerschreiwen.


Mee déi ëmstridden nei Verfassung blouf net laang a Kraaft, nëmmen 12 Joer fir genee ze sinn. Am Joer 1868, nom zweeten Traité vu London, krut Lëtzebuerg nämlech scho nees eng nei Verfassung an déi meescht Saachen, déi de 27. November 1856 decidéiert goufen, goufen nees réckgängeg gemaach.

Episoden

Virun 215 Joer koum den Emmanuel Servais op d'Welt

Lëtzebuerger Politiker an Auteur

Der Titanic hir éischt a lescht Rees

Den 10. Abrëll 1912 huet am englesche Southampton der Titanic hir éischt a lescht Rees ugefaangen.
headphones

5 min

play_arrow

Ermordung vum Martin Luther King Jr.

Haut (4.4.) op den Dag genee virun 58 Joer gouf de Martin Luther King Jr. erschoss.
headphones

2 min

play_arrow
Den Doud vum Jesse James | © Library of Congress

Den Doud vum Jesse James

Den 3. Abrëll 1882 stierft dës legendär Figur aus dem Wëlle Westen.
headphones

5 min

play_arrow

Virun 21 Joer ass de Jos Brebsom gestuerwen

Lëtzebuerger Politiker
headphones

2 min

play_arrow

Den éischte Lännermatch am Rugby

De 27. Mäerz 1871 hu Schottland an England géintenee gespillt, deemools déi zwou eenzeg Natiounen, déi de nach neie Sport praktizéiert hunn.
headphones

5 min

play_arrow

Virun 162 Joer koum den Eugène Ruppert op d'Welt

Lëtzebuerger Ingenieur
headphones

2 min

play_arrow

Den éischte Legoland, ausserhalb vun Europa

Viru genee 27 Joer huet a Kalifornien, den éischte Legoland ausserhalb vun Europa seng Dieren opgemaach.
headphones

8 min

play_arrow

Virun 137 Joer koum de Joseph Hess op d'Welt

Lëtzebuerger Sproocheprofesser, Linguist an Auteur
headphones

2 min

play_arrow

D'Decouverte vum Planéit Uranus

Haut virun 245 Joer huet deen däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel dee siwente Planéit an eisem Sonnesystem entdeckt.
headphones

4 min

play_arrow

Viru 76 Joer koum de Mill Majerus op d'Welt

Lëtzebuerger Politiker a Sexolog
headphones

2 min

play_arrow

Dem Stalin seng Duechter freet Asyl an den USA

De 6. Mäerz 1967 geléngt et der Swetlana Iossifowna Allilujewa, der Duechter vum Josef Stalin, an d'US-Botschaft vun Dehli an Indien ze flüchten.
headphones

5 min

play_arrow

Viru 96 Joer koum den Nicolas Estgen op d'Welt

Lëtzebuerger Enseignant a Politiker
headphones

2 min

play_arrow

D'Occupatioun vu Wounded Knee

1973 hu Membere vum amerikanesch indigeene Stamm vun den Oglala d'Duerf Wounded Knee besat, fir esou géint hiren eegene Stammeschef an d'US-Regierung ze protestéieren.
headphones

9 min

play_arrow

Viru 7 Joer stierft de Benny Berg

Lëtzebuerger LSAP-Politiker
headphones

2 min

play_arrow

Rätoromanesch gëtt Landessprooch an der Schwäiz

Den 20. Februar 1938 gouf an der Schwäiz per Referendum entscheet, datt d'Rätoromanesch soll Landessprooch ginn.
headphones

4 min

play_arrow

Virun 83 Joer koum de Lucien Thiel op d'Welt

Lëtzebuerger Journalist a Politiker
headphones

2 min

play_arrow

Éischten Atomtest vu Frankräich

Den 13. Februar 1960 huet Frankräich an der Sahara hir éischt Atombomm getest, 50 Kilometer vun der nächster Stad ewech. Richteg informéiert waren d'Bewunner:innen awer net.
headphones

5 min

play_arrow

Virun 108 Joer ass de Pierre Brasseur gestuerwen

Industriellen a Notär
headphones

2 min

play_arrow

D'Queen Elisabeth II. iwwerhëlt den Troun

De 6. Februar 1952 klëmmt d'Queen Elisbath II. op de britteschen Troun, nom Doud vun hirem Papp, dem Kinnek George VI.. Dee Moment ass si nëmme 25 Joer al.
headphones

5 min

play_arrow