Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch Lännernimm an hire Genre

D'Linguistin Caroline Döhmer vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch mat Erklärungen iwwer Lännernimm an hir grammatesch Kuriositéiten. Si se männlech, weiblech, sächlech? Gi se mat Artikele benotzt?

Caroline Döhmer / Simon Larosche / cbi

Caroline Döhmer

Simon Larosche: Du erziels eis haut eppes iwwer Lännernimm wéi Russland, Schweden, Kolumbien.

Caroline Döhmer: Genee, also manner iwwer d'Nimm u sech, mee eppes iwwer hir grammatesch Eegenschaften, also ob se mat Artikel benotzt ginn oder ob se männlech, weiblech oder sächlech sinn.

Ech hu mer nach ni esou genee Gedanken iwwer Lännernimm an Artikele gemaach.

Als Mammesproochler kënnt der dat och relativ spontan, also du muss net iwwer de Genre vum Lännernumm nodenken.

Mee komm mer kucken eis mol dräi Fäll un, da gesi mer mol eng Kéier, datt do e méi komplexe System derhannertstécht. Also ech soen elo e Lännernumm, an du sees mer, datt eng Persoun vun do kënnt, okay? Ech soe beispillsweis "Russland" an du sees: Si kënnt ...

...aus Russland.

Korrekt. A lass: Spuenien.

Si kënnt aus Spuenien.

Schwäiz.

Si kënnt aus der Schwäiz.

Libanon.

Si kënnt aus dem Libanon.

Tipptopp! Lo hate mer dräi Fäll an et war dräimol anescht: De Fall "Spuenien" ass am heefegsten. Also e Land, dat vum Genre hier Neutrum ass.

A wourunner erkenns de, datt Spuenien elo sächlech ass?

Gutt Fro! Dat gesinn ech, wann ech et mat Artikel oder och mat engem Adjektiv benotzen. Wann ech elo eng Nominalphras mat Adjektiv bilden, da muss ech en Artikel setzen. Den Artikel verréit mer de Genre an och um Adjektiv gesinn ech dann eng t-Endung, wéi se am Neutrum virkënnt: aaa, dat schéint Spuenien!

Meeschtens ginn déi sächlech Länner awer ouni Artikel benotzt:

  • Spuenien ass schéin
  • mer reesen duerch Russland
  • si wunnen an Indien

Fall 2 si Lännernimm am Femininum: Hei hu mer elo d'Schwäiz als Beispill gehat, mee och déi meescht Lännernimm op "-ei" si weiblech: déi schéin Tierkei, an der Mongolei. An dëse Fäll muss dann och ëmmer den Artikel gesat ginn: also d'Tierkei spillt géint d'Slovakei, awer net d'Lëtzebuerg spillt géint d'Island.

Nee, dat kléngt definitiv falsch.

Beim Neutrum setze mer eeben normalerweis keen Artikel.

An deen drëtte Fall? Mam Libanon?

Do si mer beim Maskulinum. Och hei gëtt ëmmer den Artikel benotzt: Si fueren an de Libanon, si kommen aus dem Kongo.

Eng lëtzebuergesch Kuriositéit ass dann och den Afloss vum Franséischen.

Wat mengs de genee domat?

Kuck emol e Land wéi "Marokko". Dat ass grammatikalesch vum Typ "Spuenien": Neutrum, ouni Artikel. Hie kënnt aus Marokko. Wann ech awer lo déi franséisch Bezeechnung "Maroc" benotzen, da soen ech: hie kënnt aus dem Maroc.

Déi maskulin Lännernimm sinn dacks vum Franséische beaflosst. Oder och Schwankungsfäll wéi bei "a Kanada" oder "am Kanada" (Neutrum oder Maskulinum).

Also kënne Lännernimm männlech, sächlech oder weiblech sinn?

Jo. Ech faassen nach eng Kéier zesummen: Déi meescht Länner sinn Neutrum a ginn ouni Artikel benotzt: ech kommen aus Spuenien, aus Däitschland oder aus Dänemark. Beim Femininum a beim Maskulinum gëtt den Artikel mat benotzt: ech kommen aus der Tierkei, aus der Slovakei, aus dem Mali, aus dem Vietnam.

Spannend sinn och Uertsnimm an och déi passend Prepositioune fir Plazen a Länner, mee dat gesi mer dann eng aner Kéier! Do gëtt och am LOD versicht, d'Beispillssätz esou ze wielen, dat ee gesäit, wéi eng Prepositioun do stoe muss.

Méi zum Thema

Caroline Döhmer 3
KURIOSITÉITEN AUS DER LËTZEBUERGER SPROOCH

Wéi gee[d]et dir? Et gee[t] mer gutt! Firwat mer verschidde Lauter mëll schwätzen, obwuel se anescht geschriwwe ginn. D'Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch mat der Linguistin Caroline Döhmer.

Caroline Döhmer
Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch

Wéini schreift een ob, a wéini op? E klassesche Schreiffeeler beliicht vun der Linguistin Caroline Döhmer aus dem Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch an eiser Serie "Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch".

Net verpassen

  • 17.10. De Gudden Toun

    De Gudden Toun.jpg

    Wann d'Deeg méi kal, gro a kuerz ginn, stécht deen een oder anere vläicht de Kapp nees méi an déi sozial Medien. An der Oktober Editioun schwätzen de Roland Meyer, Ian De Toffoli, Raoul Biltgen, Jeff Schinker an d'Anne Klein.

Programm

Dossieren

  • Bundestagswal 2021

    Däitschland wielt de Samschdeg, 26. September en neie Bundestag. Wat sinn d'Enjeuen, wie gëtt Kanzler oder Kanzlerin, wéi verleeft d'Wahlkampagne. An eisem Dossier zum Theema Bundestagswal gidd Dir alles gewuer.

  • Olympesch Spiller 2021

    D'Olympesch Spiller fannen, mat engem Joer Verspéidung, tëscht dem 23. Juni bis den 8. August zu Tokyo statt. Fir eis op der Plaz ass eise Korrespondent Philip Crowther.

Iwwert eis

De radio 100,7 ass deen eenzegen ëffentlech-rechtleche Radio zu Lëtzebuerg. E proposéiert Programmer op Lëtzebuergesch mat engem Fokus op Informatioun, Kultur, Divertissement a mat Akzent op d’klassesch Musek.

Weider liesen